Amply Đèn: Tại sao “Méo” lại là Nghệ thuật?

Trong thế giới âm thanh số, người ta chạy đua để đạt độ méo bằng 0. Nhưng với Amply đèn, cái “méo” lại là linh hồn. Người ta gọi đó là Méo hài bậc chẵn (Even Harmonic Distortion).

Nói nôm na kiểu thợ thi công cho dễ hiểu: Khi tín hiệu đi qua bóng đèn điện tử, nó tạo ra những âm thanh phụ trợ rất êm tai, làm cho giọng ca sĩ trở nên dày dặn, ấm áp và tình cảm hơn hẳn. Nó giống như anh em ăn tô phở mà thêm chút hành trần, chút tương đen vậy đó, không còn “nguyên thủy” nhưng nó đậm đà, nịnh tai vô cùng. Để hiểu sâu về mặt kỹ thuật tại sao bóng đèn chân không lại làm được chuyện này, anh em có thể ngó qua tài liệu của Wikipedia về Amply đèn (Valve amplifier).

Quy trình 4 bước “Thuần hóa” Amply đèn cho dân thực chiến

Chơi đồ đèn không dành cho người lười. Dưới đây là checklist mà team Saigon Audio luôn dặn khách khi đi lắp đặt:

Bước 1: Chọn Loa “Chân ái” cho Đèn

Amply đèn thường có công suất rất nhỏ (có khi chỉ 5-8W mỗi kênh). Nếu anh em ghép với loa “đói” công suất thì tiếng sẽ bị xìu, không ra hơi.

Checklist:

Chọn loa có độ nhạy cao (thường trên 90dB).

Ưu tiên các dòng loa toàn dải (Full-range) hoặc loa đồng trục để tận dụng dải trung ngọt lịm.

Kiểm tra trở kháng loa xem có khớp với các cọc xuất âm (4 Ohm, 8 Ohm, 16 Ohm) trên Amply không.

Bước 2: Chống rung – Chuyện nhỏ mà không nhỏ

Bóng đèn rất nhạy cảm với rung động (hiện tượng microphonic). Ở Sài Gòn mình nhà gần đường xe chạy, nếu không chống rung tốt, tiếng nhạc sẽ bị nhiễu, rè.

Checklist:

Đặt Amply trên kệ gỗ dày hoặc chân đinh chuyên dụng.

Tránh đặt Amply ngay trên nắp của đầu CD hay gần loa Sub.

=> Sản phẩm liên quan: Thuật ngữ Audiophile từ A-Z: Soundstage, Imaging, Timbre là gì?

Bước 3: Thời gian “Warm-up” (Làm nóng)

Lưu ý: Đừng bao giờ bật máy lên là nghe liền. Hãy để bóng đèn “hâm nóng” khoảng 15-20 phút. Khi đó, dòng điện trong bóng mới ổn định, chất âm mới đạt tới độ chín muồi nhất.

Bước 4: Kiểm tra và thay bóng (Rolling)

Cái thú của Amply đèn là “thay bóng đổi âm”. Bóng Mỹ tiếng mạnh mẽ, bóng Anh tiếng tinh tế, bóng Nga tiếng chi tiết. Anh em có thể tham khảo các dòng bóng của các hãng lớn như Sennheiser (họ cũng có những chiếc Amply đèn cho tai nghe huyền thoại) để biết cách lựa chọn bóng xịn.

Những cái “eo” khi chơi đồ đèn ở xứ nóng Sài Gòn

Đi thi công dạo quanh mấy quận Bình Thạnh, Gò Vấp, tui thấy anh em mình hay bị “vật” bởi mấy vụ này:

Nóng như lò than: Amply đèn tỏa nhiệt kinh khủng. Anh em đừng bao giờ nhét nó vô cái hộc tủ kín mít nha, cháy máy như chơi đó. Phải để chỗ cực kỳ thoáng mát.

Tuổi thọ bóng: Bóng đèn có giờ chơi nhất định (khoảng vài ngàn giờ). Nghe lâu sẽ thấy tiếng bị mờ, bass bị nhão, lúc đó là phải ghé 101 Nguyễn Văn Đậu để tụi tui đo đạc và thay bóng mới.

Hết sức cẩn thận với trẻ nhỏ: Bóng đèn hở ra ngoài nhìn rất đẹp nhưng lại rất nóng. Nhà có trẻ em thì anh em nhớ làm cái lồng chụp (cage) để bảo vệ, kẻo con cháu đụng vô là bỏng tay.

Nghệ thuật phối ghép: Đèn gặp Than – Cặp bài trùng

Nếu anh em đã đọc bài về Sự hồi sinh của đĩa than (Vinyl), thì sẽ biết combo “Mâm than + Phono Box + Amply đèn” chính là đỉnh cao của sự lãng mạn. Tín hiệu Analog thuần túy từ đĩa than đi qua sự “nhào nặn” ngọt ngào của bóng đèn sẽ tạo ra một thứ âm thanh mà không một hệ thống nhạc số nào có thể mô phỏng lại được.

Sự kết hợp này tuân thủ đúng bài toán Nguồn phát vs Amply vs Loa về mặt phân bổ ngân sách, giúp anh em đạt tới cảnh giới nghe nhạc đỉnh cao ngay tại nhà.

Giải đáp nhanh cùng thợ thi công Saigon Audio

Hỏi: Amply đèn có nghe được nhạc trẻ, nhạc Remix không?

Trả lời: Được thì được, nhưng không “phê”. Amply đèn thế mạnh là trung âm, nghe Vocal, Jazz, Bolero hay nhạc trữ tình mới là “đúng bài”. Nhạc Remix cần tốc độ nhanh và lực bass mạnh, anh em nên chọn Amply bán dẫn (Solid State) sẽ tốt hơn.

Hỏi: Thay bóng đèn khác loại vào máy có sao không?

Trả lời: Cực kỳ nguy hiểm nha anh em! Mỗi máy thiết kế cho một loại chân bóng và điện áp khác nhau (như EL34, KT88, 300B…). Muốn thay loại khác phải xem máy có hỗ trợ không, tốt nhất là mang qua 101 Nguyễn Văn Đậu tụi tui xem giúp cho chắc.

=> Có thể bạn cũng quan tâm: Thú chơi đĩa CD Gốc (F1) của giới chơi nhạc vàng trước năm 1975.

Hỏi: Có phải Amply đèn càng nhiều bóng là càng hay không?

Trả lời: Không nha! Số lượng bóng chỉ quyết định công suất và mạch thiết kế (Single-ended hay Push-pull). Cái hay nằm ở chất lượng của từng cái bóng và bộ biến thế xuất âm (OPT) bên trong máy.

Lời kết 

Amply đèn không dành cho những người vội vã. Nó dành cho những tâm hồn biết thưởng thức cái đẹp của sự “không hoàn hảo”, biết chờ đợi những bóng đèn đỏ rực lên rồi mới thả hồn vào bản nhạc. Một buổi tối mưa Sài Gòn, tắt hết đèn, chỉ còn ánh sáng cam dịu từ bộ Amply, nghe một bản nhạc xưa… cảm giác đó tiền bạc không mua được đâu anh em!

Bà con nào ở Sài Gòn đang muốn dấn thân vào con đường “đèn đốm” mà chưa biết chọn loa nào cho hợp, hay cái Amply đèn ở nhà đang bị ù nền, rè tiếng, cứ alo số 094.9362658. Tụi tui sẽ xách máy qua đo đạc, kiểm tra và tư vấn phối ghép tận tâm nhất.

Ghé qua văn phòng Saigon Audio Media Center (101 Nguyễn Văn Đậu, P.5, Bình Thạnh) để nghe thử những bộ phối ghép “đèn” huyền thoại của tụi tui nhé. Chúc anh em tìm thấy sự “méo ngọt” chân ái cho riêng mình!