Soundstage (Sân khấu âm thanh): Phòng khách biến thành rạp hát

Nói theo kiểu thợ thi công tụi tui cho dễ hình dung: Khi anh em nhắm mắt lại nghe nhạc, anh em không còn thấy cặp loa trước mặt nữa, mà thấy ca sĩ đang đứng giữa nhà, tiếng trống nằm bên trái, tiếng đàn nằm bên phải, và dường như cái bức tường sau loa nó “biến mất”, không gian mở rộng ra tận sân sau. Đó chính là Soundstage.

Để đạt được cái sân khấu này, ngoài việc mua loa xịn, anh em phải cực kỳ chú trọng vào Vị trí đặt loa quyết định 50% chất lượng. Nếu đặt loa sát tường quá, sân khấu sẽ bị bẹt dí như tờ giấy vậy đó. Anh em có thể xem thêm định nghĩa chuyên môn của Wikipedia về Soundstage để thấy người ta tính toán sự phản xạ âm thanh để tạo ra không gian ảo này như thế nào.

Imaging (Âm hình): Chỉ tay trúng chóc ca sĩ

Cái này là “đẳng cấp” hơn Soundstage một bậc. Imaging là khả năng định vị chính xác từng nhạc cụ trong cái sân khấu đó.

Nghe sướng là khi: Anh em chỉ tay được đúng chỗ: “À, cô ca sĩ đứng ngay chỗ cái bình bông đó, ông thổi kèn đứng lùi sau một chút bên phải”.

Nghe dở là khi: Âm thanh nó dính chùm lại một chỗ ở giữa hai loa, nghe như một đống hỗn độn.

Tụi tui khi đi thi công, thường dùng các dòng loa có độ chính xác cao như của hãng Yamaha để khách hàng trải nghiệm cái gọi là “âm hình sắc nét” này.

Timbre (Âm sắc): Tiếng đàn bầu phải ra tiếng đàn bầu

Timbre (hay còn gọi là Tone Color) là cái chất riêng để mình phân biệt các nhạc cụ. Tại sao cùng một nốt Đô mà tiếng Piano nghe khác tiếng Guitar? Đó là nhờ Timbre.

Trong giới Audiophile, nếu dàn máy phối ghép chuẩn, tiếng kèn Saxophone nghe phải có độ “khàn”, tiếng đàn dây phải có độ “ngân” gỗ mộc mạc.

Nếu phối ghép sai, tiếng nhạc nghe sẽ bị “nhựa” (nhiều hài nhiễu) hoặc khô khốc như tiếng máy móc phát ra. Cái này liên quan mật thiết đến nghệ thuật của Sự hấp dẫn của Amply đèn (Tube Amp), nơi mà các sóng hài được làm cho “ngọt” hơn để nịnh tai người nghe.

=> Sản phẩm liên quan: Thú chơi đĩa CD Gốc (F1) của giới chơi nhạc vàng trước năm 1975.

Checklist “Giải mã” nhanh các thuật ngữ khác

Anh em lưu lại cái danh sách này để đi giao lưu với “đồng âm” cho nó oai nghen:

Transparency (Độ trong trẻo): Cảm giác như không có cái màn sương nào che phủ giữa tai mình và ca sĩ.

Dynamics (Độ động): Sự chênh lệch giữa tiếng nhỏ nhất (tiếng lấy hơi) và tiếng lớn nhất (tiếng trống dồn). Dàn xịn là khi nhạc mạnh không bị rối, nhạc nhẹ không bị mất chi tiết.

Bass Tight (Bass gọn): Tiếng Bass đánh cái “bộp” rồi ngắt ngay, không bị kéo đuôi ù rền như mấy cái loa kéo ngoài đường.

Airy (Độ thoáng): Cảm giác có không khí giữa các nhạc cụ, nghe không bị bí bách.

Anh em có thể tham khảo thêm các tài liệu hướng dẫn thẩm âm tại tạp chí Sound On Sound để luyện đôi tai mình nhạy bén hơn.

Tại sao thợ thi công lại cần rành mấy chữ này?

Bà con đừng tưởng thợ tụi tui chỉ biết khoan tường đi dây nha. Nếu không hiểu về Soundstage hay Imaging, tụi tui sẽ không biết cách tư vấn cho anh em nên dán tấm tiêu âm ở đâu, hay đặt loa lệch đi mấy độ để tiếng nhạc nó “thoát” ra được.

Ở Sài Gòn mình, nhà phố thường hẹp và dài, rất dễ bị vang. Nếu không nắm vững các thuật ngữ này để “bắt bệnh”, thì dù anh em có mua bộ dàn 1 tỷ nghe cũng chỉ như cái radio công suất lớn thôi.

Hỏi đáp nhanh cùng thợ Saigon Audio

Hỏi: Có phải cứ mua dây loa đắt tiền là Imaging sẽ rõ không?

Trả lời: Dây loa xịn giúp dẫn tín hiệu sạch hơn, hỗ trợ Imaging tốt hơn, nhưng cái cốt lõi vẫn là sự phối ghép giữa Amply – Loa và vị trí đặt loa trong phòng.

Hỏi: Phòng khách nhà tôi đầy đồ đạc thì có nghe được Soundstage không?

Trả lời: Có chứ! Đồ đạc như kệ sách, sofa đôi khi lại là những bộ tán âm/tiêu âm tự nhiên giúp sân khấu âm thanh sâu hơn đó anh em.

=> Có thể bạn cũng quan tâm: Hiểu sâu về DAC (Digital to Analog Converter): Trái tim của hệ thống số

Hỏi: Làm sao để tập nghe được mấy cái này?

Trả lời: Anh em cứ kiếm mấy bản nhạc Vocal chất lượng cao (Lossless hoặc đĩa than), tắt bớt đèn, nhắm mắt lại và tập trung cảm nhận vị trí ca sĩ. Nghe riết là quen cái tai hà!

Lời kết 

Thuật ngữ thì nhiều, nhưng tóm lại mục đích cuối cùng của anh em mình là sự thư giãn. Đừng để mấy cái chữ nghĩa đó làm mình nhức đầu. Cứ nghe mà thấy sướng, thấy ca sĩ như đang hát cho riêng mình nghe là đạt chuẩn rồi!

Bà con nào ở Sài Gòn cần giải thích thêm, hay muốn thực tế “nghe thử để phân biệt” mấy cái thuật ngữ này trên những bộ dàn phối ghép chuẩn, cứ ghé qua văn phòng Saigon Audio Media Center (101 Nguyễn Văn Đậu, P.5, Bình Thạnh). Tụi tui có sẵn phòng thử và sẵn lòng “tám” chuyện âm thanh với anh em cả ngày. Cần hỗ trợ đo đạc, setup tại gia cho đúng chuẩn Audiophile thì cứ alo số 094.9362658, tụi tui có mặt ngay!