Sóng đứng (Standing Wave) là cái mô tê gì?

Nói theo kiểu thợ thi công tụi tui cho dễ hiểu: Khi loa phát ra tiếng Bass (tần số thấp), những con sóng âm này chạy tới đụng vô tường, trần, hay sàn nhà rồi dội ngược lại. Nếu cái phòng của anh em có kích thước “xui xẻo”, con sóng đi và con sóng về nó đè lên nhau, tạo thành những điểm âm thanh bị khuếch đại lên gấp mấy lần, hoặc bị triệt tiêu mất tiêu.

Kết quả là gì? Có chỗ ngồi nghe thì Bass đánh vỡ tim, có chỗ đứng dậy cái là mất tiêu tiếng trầm. Đó chính là sự nhiễu loạn của âm học phòng nghe. Để hiểu rõ hơn về tính chất vật lý của hiện tượng này, anh em có thể tham khảo tại Wikipedia về Sóng đứng (Standing wave). Tụi tui làm nghề là phải dựa trên khoa học, chứ không có chuyện “phán” bừa để bán đồ đâu nha.

Tại sao phòng ốc ở Sài Gòn dễ bị “dính chưởng”?

Nhà ở Sài Gòn mình, nhất là mấy căn nhà phố hay chung cư, thường có đặc điểm:

Diện tích hình hộp chữ nhật: Kích thước phòng quá đều (ví dụ 4m x 4m) là “động bàn tơ” của sóng đứng.

Tường gạch, sàn gạch men: Đây là những bề mặt phản xạ âm thanh cực mạnh. Tiếng nó dội qua dội lại như quả bóng bàn, không có chỗ thoát.

Phòng trống quá ít đồ đạc: Nhiều anh em thích phong cách tối giản, phòng nghe nhạc mà chỉ có mỗi bộ loa với cái ghế. Không có vật cản, sóng đứng tha hồ mà tung hoành.

Để đạt được cái chuẩn vừa nghe nhạc hay, việc xử lý phòng ốc quan trọng tương đương với việc chọn loa xịn vậy đó anh em.

Checklist “Diệt” Sóng Đứng cho dân thực chiến

Bà con đừng vội vứt bộ dàn đi mà tội nghiệp nó. Hãy thử làm theo checklist “cấp cứu” của team Saigon Audio dưới đây:

Bước 1: Thay đổi vị trí loa (Kê kích lại)

Checklist:

Kéo loa ra xa tường sau ít nhất 0.5m đến 1m.

Thử di chuyển loa dọc theo chiều dài phòng.

Đừng để loa ngay góc tường (Góc tường là nơi “nuôi” sóng đứng kinh khủng nhất).

=> Sản phẩm liên quan: Vị trí đặt loa quyết định 50% chất lượng: Quy tắc 1/3 trong set up.

Bước 2: Xử lý các góc phòng (Bass Traps)

Checklist:

Đặt các tấm tiêu âm góc hoặc đơn giản là một chồng gối, một chậu cây lớn ở góc phòng.

Gắn các tấm tiêu âm chuyên dụng (Bông khoáng, mút trứng) ở các điểm phản xạ đầu tiên.

Bước 3: Tăng cường vật liệu tán âm

Checklist:

Trải một tấm thảm dày phía trước loa (giúp giảm dội âm từ sàn gạch).

Treo tranh ảnh, kệ sách phía sau lưng người nghe để tán nhỏ con sóng ra.

Dùng rèm cửa vải dày thay vì dùng cửa kính trống trơn.

Nếu anh em muốn biết các hãng âm thanh lớn xử lý việc này ra sao, hãy xem cách họ thiết kế phòng lab tại trang chủ của Yamaha Audio. Họ cực kỳ chú trọng vào việc kiểm soát cộng hưởng phòng.

Nghệ thuật phối ghép: Đừng cố “đấm nhau” với căn phòng

Nhiều anh em phòng có 15m2 mà đòi mua cặp loa Bass 4 tấc (40cm). Tui nói thiệt, đó là tự làm khổ mình. Loa càng lớn, năng lượng dải trầm càng mạnh, sóng đứng càng dễ xuất hiện.

Phối ghép thông minh là phải dựa trên bài toán Nguồn phát vs Amply vs Loa kết hợp với diện tích phòng. Nếu phòng nhỏ, hãy chọn loa Bookshelf chất lượng cao kết hợp với một chiếc Subwoofer được đặt đúng vị trí, nghe sẽ “phê” hơn nhiều so với việc ép một cặp loa cột khổng lồ vô góc phòng.

=> Có thể bạn cũng quan tâm: Phân biệt Tiêu âm và Tán âm: Tự làm phòng nghe chuẩn tại nhà.

Giải đáp nhanh cùng thợ thi công Saigon Audio

Hỏi: Tôi dùng phần mềm cân chỉnh âm thanh (EQ) để cắt bớt tiếng Bass bị ù có được không?

Trả lời: Được, nhưng đó là giải pháp “phần ngọn”. EQ có thể giảm độ lớn của tần số bị ù, nhưng nó không giải quyết được vấn đề sóng dội lại làm mờ các chi tiết khác. Xử lý vật lý (kê loa, dán tiêu âm) vẫn là gốc rễ của vấn đề.

Hỏi: Nhà tôi ở Bình Thạnh, phòng khách thông với bếp thì có bị sóng đứng không?

Trả lời: Thường thì phòng khách thông không gian mở lại ít bị sóng đứng hơn phòng kín hình hộp. Vì con sóng nó chạy đi xa được, ít bị dội ngược lại trực diện. Tuy nhiên, nó lại dễ bị vang (echo).

Hỏi: Tấm tiêu âm có đắt không? Tự làm được không?

Trả lời: Tấm tiêu âm chuyên dụng thì giá hơi cao, nhưng anh em hoàn toàn có thể tự làm bằng khung gỗ và bông khoáng (Rockwool), bọc vải bên ngoài. Vừa rẻ vừa hiệu quả, lại đúng ý mình.

Lời kết

Âm thanh hay không chỉ nằm ở cái tem giá của thiết bị, mà nó nằm ở sự hài hòa giữa máy móc và không gian sống. Đừng để sóng đứng làm hỏng những giây phút thư giãn của anh em mình sau một ngày làm việc mệt mỏi giữa Sài Gòn khói bụi.

Anh em nào ở Bình Thạnh, Gò Vấp hay quanh khu vực 101 Nguyễn Văn Đậu, nếu thấy bộ dàn ở nhà đánh nghe cứ bị “bí” hay ù rền không thoát tiếng, cứ alo số 094.9362658. Tụi tui sẽ xách máy đo âm học qua tận nhà kiểm tra, tìm ra đúng cái “huyệt” của sóng đứng để xử lý cho anh em.

Bà con cũng có thể ghé qua văn phòng Saigon Audio Media Center (101 Nguyễn Văn Đậu, P.5, Bình Thạnh) để coi tụi tui xử lý phòng nghe mẫu như thế nào. Chuyện trò, cafe rồi cùng nhau đi tìm sợi dây Dây loa chân ái hay cách phối ghép sao cho chuẩn, tụi tui luôn sẵn lòng hỗ trợ!