Tiêu âm vs Tán âm: Đừng nhầm lẫn kẻo “mất tiền oan”

Nói nôm na theo kiểu thợ Sài Gòn cho anh em dễ hình dung:

Tiêu âm (Absorption): Giống như một cái “hố đen”, nó nuốt chửng năng lượng âm thanh. Mục đích là để diệt bớt tiếng vang (echo) và đặc biệt là xử lý mấy con Sóng đứng (Standing Wave) gây ù rền. Vật liệu thường là mút, bông khoáng, vải nỉ.

Tán âm (Diffusion): Giống như một cái “gương vỡ”, nó không nuốt âm thanh mà bẻ gãy một con sóng lớn thành nhiều con sóng nhỏ đi theo nhiều hướng khác nhau. Mục đích là làm cho âm thanh sống động, sân khấu rộng mở mà không bị vang gắt. Vật liệu thường là gỗ, nhựa cứng có bề mặt lồi lõm.

Nếu anh em muốn tìm hiểu kỹ về mặt vật lý, hãy xem thêm tài liệu của Wikipedia về Hấp thụ âm thanh (Sound absorption) để biết tại sao mỗi loại vật liệu lại “ăn” một dải tần số khác nhau. Tụi tui làm thợ là phải học mấy cái này để tính toán cho chuẩn, chứ không có dán đại được đâu!

Quy trình “Thực chiến” tự làm phòng nghe tại nhà

Dưới đây là checklist 5 bước mà team Saigon Audio hay tư vấn cho anh em tự làm (DIY), bà con lưu lại để đi mua đồ cho đúng:

Bước 1: Kiểm tra độ vang của phòng (Tiếng “vỗ tay”)

Checklist:

Đứng giữa phòng vỗ tay thật mạnh. Nếu nghe tiếng “chát chát” kéo dài (echo) thì phòng đang quá gắt, cần tăng tiêu âm.

Nếu tiếng vỗ tay nghe khô khốc, nghe giọng nói bị nghẹt thì phòng đang quá “chết”, cần thêm tán âm.

=> Sản phẩm liên quan: Rèm cửa, thảm trải sàn và sách: Những vật liệu tiêu âm tự nhiên ít ai ngờ.

Bước 2: Xác định điểm phản xạ đầu tiên (First Reflection)

Đây là vị trí cực kỳ quan trọng trên tường, nơi âm thanh từ loa đập vô rồi dội thẳng vô tai mình.

Mẹo: Nhờ một người cầm cái gương rà dọc bức tường bên cạnh loa. Khi nào anh em ngồi ở ghế nghe mà nhìn thấy cái loa trong gương, thì chỗ đó chính là điểm cần dán tiêu âm.

Bước 3: Đặt Tiêu âm ở đâu cho đúng?

Checklist:

Hai bên tường bên cạnh loa (tại điểm phản xạ đầu tiên).

 Góc phòng: Bắt buộc phải có “Bẫy trầm” (Bass Trap) để diệt tiếng ù.

Trần nhà: Nếu sàn gạch men thì nên có một tấm tiêu âm ngay phía trên loa.

Bước 4: Đặt Tán âm ở đâu cho “phê”?

Checklist:

Bức tường sau lưng người nghe: Đây là vị trí vàng để đặt các tấm tán âm gỗ Skyline hoặc tán âm bậc thang. Nó giúp tạo cảm giác phòng rộng ra gấp đôi.

Giữa hai loa: Đặt một tấm tán âm ở đây sẽ giúp giọng ca sĩ tập trung rõ nét hơn ở chính giữa.

Bước 5: Kiểm tra lại với “Dây loa chân ái”

Sau khi dán đồ xong, hãy cắm sợi Dây loa chân ái của anh em vô và bật một bản nhạc quen thuộc. Tiếng Bass phải gọn, lời ca sĩ phải rõ, và không gian âm nhạc phải bao trùm lấy mình.

Để biết thêm về các tiêu chuẩn phòng nghe quốc tế, anh em có thể tham khảo thêm tại trang chủ của hãng Sennheiser, họ có những bài viết rất hay về việc tạo ra môi trường nghe nhạc lý tưởng.

Những lỗi “Tự chế” thường gặp ở nhà phố Sài Gòn

Đi thi công dạo quanh mấy quận Bình Thạnh, Gò Vấp, tui thấy anh em mình hay bị:

Dán mút trứng khắp phòng: Như tui đã nói, mút trứng chỉ tiêu được dải cao (Treble). Dán nhiều quá thì tiếng bị tối thui, mà tiếng Bass ù thì vẫn còn y nguyên.

Dùng rèm quá mỏng: Rèm vải mỏng chỉ để che nắng, không có tác dụng tiêu âm. Phải dùng rèm nhung hoặc vải dày có nếp gấp thì mới hiệu quả.

Quên mất cái sàn: Nhà Sài Gòn mình 90% là sàn gạch. Âm thanh đập xuống sàn dội lên tai rất gắt. Anh em nhớ trải một tấm thảm lông dày ở giữa loa và ghế ngồi nghe.

=> Có thể bạn cũng quan tâm: Sự hồi sinh của đĩa than (Vinyl) trong kỷ nguyên nhạc số streaming.

Hỏi đáp nhanh cùng thợ thi công Saigon Audio

Hỏi: Tôi dùng kệ sách làm tán âm được không?

Trả lời: Quá tốt luôn! Sách có cuốn dày cuốn mỏng, đặt lồi lõm không đều nhau chính là bộ tán âm tự nhiên cực kỳ hiệu quả mà lại rẻ tiền.

Hỏi: Trứng vịt có tiêu âm được không mà thấy người ta hay dùng khay trứng giấy?

Trả lời: Cái này là lời đồn dân gian nha anh em. Khay trứng giấy chỉ có tác dụng tán âm nhẹ vì bề mặt lồi lõm, chứ không tiêu âm được bao nhiêu. Đã chơi tới Hi-Fi thì nên dùng mút chuyên dụng cho nó đáng đồng tiền bát gạo.

Hỏi: Phòng khách nhà tôi nhỏ, không có chỗ đặt tán âm thì sao?

Trả lời: Anh em có thể dùng các tấm tranh vải tiêu âm (vừa là tranh trang trí, bên trong là bông khoáng). Nó vừa đẹp nhà mà vừa giúp âm thanh êm ái hơn nhiều.

Lời kết 

Xử lý âm học phòng nghe là một nghệ thuật của sự điều tiết. Đừng tham lam dán quá nhiều, cũng đừng để phòng quá trống. Hãy làm từ từ từng bước, vừa làm vừa nghe để cảm nhận sự thay đổi.

Bà con nào ở Sài Gòn đang muốn tự làm phòng nghe mà chưa biết mua vật liệu ở đâu, hay không biết nên đặt tấm tán âm ở vị trí nào cho chuẩn cái bài toán Vị trí đặt loa quyết định 50%, cứ chạy qua văn phòng Saigon Audio Media Center (101 Nguyễn Văn Đậu, P.5, Bình Thạnh). Tụi tui có sẵn các mẫu vật liệu tiêu âm, tán âm để anh em sờ tận tay, thấy tận mắt.

Cần tụi tui xách máy qua đo đạc, tư vấn tận nhà thì cứ alo số 094.9362658. Anh em thợ Saigon Audio luôn sẵn lòng hỗ trợ bà con hết mình, làm sao để mỗi tối về nhà nằm nghe nhạc là thấy sướng cái tai là tụi tui vui rồi!