Tại sao đồ gia dụng lại “trị” được âm thanh?

Nói theo kiểu thợ thi công tụi tui cho dễ hiểu: Âm thanh khi phát ra từ loa nó giống như những quả bóng bàn bay tung tóe. Nếu nó đụng vô tường gạch hay kính (bề mặt cứng), nó sẽ nảy ngược lại gây vang. Nhưng nếu nó đụng vô vải rèm, sợi thảm hay gáy sách (bề mặt mềm, lồi lõm), nó sẽ bị “giữ” lại hoặc bị tán nhỏ ra.

Để hiểu sâu về mặt vật lý, tại sao các vật liệu xốp và sợi lại có khả năng hấp thụ rung động, anh em có thể ngó qua tài liệu của Wikipedia về Hấp thụ âm thanh (Sound absorption). Nắm được cái gốc này, anh em sẽ thấy việc dùng rèm hay thảm không phải là chuyện “làm cho vui”, mà là khoa học âm học đàng hoàng đó!

Quy trình 3 bước biến đồ gia dụng thành “vật liệu Hi-Fi”

Dưới đây là checklist mà team Saigon Audio hay tư vấn cho mấy anh khách thích phong cách thẩm mỹ mà vẫn muốn nghe nhạc ngon, bà con lưu lại mà áp dụng:

Bước 1: Rèm cửa – “Tấm khiên” diệt tiếng gắt

Nhà phố Sài Gòn mình bây giờ rất chuộng cửa kính lớn cho thoáng. Nhưng kính là kẻ thù của treble, nó làm tiếng bị chói, gắt rất khó chịu.

Checklist:

Ưu tiên rèm vải dày, nặng (như vải nhung hoặc vải bố).

Tuyệt đối đừng căng phẳng rèm. Hãy may rèm có độ nhún, tạo thành các nếp gấp (lượn sóng). Những nếp gấp này vừa tiêu âm dải cao, vừa tán âm cực tốt.

Nếu cửa kính nằm bên hông loa, hãy kéo rèm lại khi nghe nhạc để xử lý điểm phản xạ đầu tiên.

Bước 2: Thảm trải sàn – “Bẫy” dội âm từ sàn gạch

Đa số nhà ở Bình Thạnh, Gò Vấp mình đều lát gạch men hoặc đá hoa cương. Âm thanh đập xuống sàn dội ngược lên tai nghe rất “loãng” và mất chi tiết.

Checklist:

Trải một tấm thảm lông dày ở giữa loa và vị trí ngồi nghe.

Thảm càng dày, lông càng dài thì khả năng “ăn” tiếng vang càng mạnh.

Diện tích thảm nên đủ rộng để che phủ hết khoảng trống giữa bạn và loa.

=> Sản phẩm liên quan: Sự hồi sinh của đĩa than (Vinyl) trong kỷ nguyên nhạc số streaming

Bước 3: Kệ sách – Bộ “Tán âm Skyline” rẻ tiền mà xịn

Anh em chơi âm thanh lâu năm đều biết tấm tán âm gỗ Skyline đắt đỏ cỡ nào. Nhưng một kệ sách đầy ắp chính là giải pháp thay thế hoàn hảo.

Checklist:

Đặt kệ sách ở bức tường sau lưng người nghe.

Sắp xếp sách theo kiểu “cuốn nhô ra, cuốn thụt vào”, không cần ngay hàng thẳng lối.

Những gáy sách to nhỏ, dày mỏng khác nhau sẽ bẻ gãy con sóng âm, giúp sân khấu âm thanh mở rộng và có chiều sâu hơn hẳn.

Nếu anh em để ý, các phòng lab của các hãng lớn như Yamaha hay các phòng nghe nhạc chuẩn quốc tế thường dùng gỗ và vải rất nhiều, mục đích cũng là mô phỏng lại các vật liệu tự nhiên này thôi.

Nghệ thuật phối ghép: Đồ vật và Thiết bị

Nhiều anh em cứ mải mê đi tìm Dây loa chân ái hay đổi Amply cả trăm triệu mà quên mất cái phòng. Tui nói thiệt, một bộ dàn 50 triệu trong cái phòng có rèm thảm chuẩn nghe sẽ “ăn đứt” bộ dàn 200 triệu đặt trong cái phòng trống trơn dội âm đôm đốp.

Sự kết hợp giữa các vật liệu tiêu âm tự nhiên này với bài toán Phân biệt Tiêu âm và Tán âm sẽ giúp anh em kiểm soát được “cái tôi” của căn phòng, để âm thanh từ loa đến tai là trung thực nhất.

Những lỗi “dở khóc dở cười” khi dùng đồ nhà làm tiêu âm

Đi lắp dàn thực tế cho khách ở Sài Gòn, tui gặp hoài mấy vụ này:

Dùng rèm nhựa hoặc rèm sáo: Mấy cái này không có tác dụng tiêu âm, thậm chí rèm nhựa còn làm tiếng bị gắt hơn. Phải là vải sợi thì mới “nuốt” được sóng âm.

Thảm quá mỏng: Mấy tấm thảm nhựa trang trí mỏng dính chỉ có tác dụng làm đẹp, không giúp ích gì cho âm thanh đâu. Phải dùng thảm len hoặc lông cừu mới đúng bài.

Kệ sách có cửa kính: Cái này là lỗi nặng nhất! Sách nằm sau lớp kính thì kính nó lại phản xạ âm thanh ngược lại. Muốn nghe hay thì kệ sách phải là kệ hở, để gáy sách “tiếp xúc” trực tiếp với không khí.

=> Có thể bạn cũng quan tâm: Sức hấp dẫn của Amply đèn (Tube Amp): Méo ngọt (Harmonic Distortion) là một nghệ thuật

Hỏi đáp nhanh cùng thợ thi công Saigon Audio

Hỏi: Nhà tôi nhỏ quá không có chỗ để kệ sách thì làm sao tán âm?

Trả lời: Anh em có thể treo những bức tranh vải (tranh canvas) có lót bông khoáng bên trong, hoặc dùng các kệ gỗ hở để đồ lưu niệm lồi lõm cũng có tác dụng tán âm tương tự.

Hỏi: Thảm lông ở Sài Gòn nóng quá, có loại nào thay thế không?

Trả lời: Nếu sợ nóng, anh em có thể dùng thảm sợi mây tự nhiên loại dày. Tuy không tiêu âm mạnh bằng thảm lông nhưng vẫn tốt hơn rất nhiều so với để sàn gạch trơn.

Hỏi: Treo rèm kín hết 4 bức tường có tốt không?

Trả lời: Không nha! Treo nhiều quá là phòng bị “bí”, tiếng nhạc nghe mất hết sức sống. Chỉ nên treo ở những điểm phản xạ mạnh như cửa sổ hoặc tường sau loa thôi.

Lời kết 

Âm thanh hay nó nằm ở sự tinh tế và khéo léo của người chơi. Không phải cứ đổ tiền mua vật liệu chuyên dụng là hay, đôi khi chỉ cần thay bộ rèm dày hơn, trải thêm tấm thảm là cả một thiên đường âm nhạc mở ra ngay tại phòng khách nhà mình.

Bà con nào ở Bình Thạnh, Gò Vấp hay quanh khu vực 101 Nguyễn Văn Đậu, nếu muốn tui qua “ngó” dùm xem cái phòng nhà mình nên treo rèm chỗ nào, kê kệ sách ra sao cho nó chuẩn vừa nghe nhạc hay, cứ alo số 094.9362658. Tụi tui đi thi công suốt nên mấy cái vụ “tận dụng đồ nhà” này tụi tui rành lắm!

Ghé qua văn phòng Saigon Audio Media Center (101 Nguyễn Văn Đậu, P.5, Bình Thạnh) uống ly cafe, tui chỉ cho mấy mẫu thảm, mẫu rèm mà tụi tui hay dùng cho các công trình Hi-Fi. Chúc anh em tìm được tiếng nhạc “chân ái” ngay trong chính ngôi nhà của mình!